สีย้อมธูป (Incense Dyes) คือ สารให้สีที่ใช้สำหรับย้อมก้านธูปหรือผงธูป เพื่อเพิ่มความสวยงาม สร้างความแตกต่างของผลิตภัณฑ์ และใช้เป็นสัญลักษณ์แทนความหมายหรือวัตถุประสงค์ในการใช้งาน เช่น ธูปไหว้พระ ธูปหอมอโรม่า หรือธูปพิธีกรรมเฉพาะทาง
สีย้อมธูปที่ดีต้องมีคุณสมบัติสำคัญ ได้แก่
- ให้สีสม่ำเสมอและชัดเจน
- ไม่มีกลิ่นรบกวนกลิ่นธูป
- ทนต่อความร้อนระหว่างการจุดเผาไหม้
- ไม่เกิดสารตกค้างที่เป็นอันตราย
ประเภทของสีย้อมธูป สีย้อมที่ใช้ในอุตสาหกรรมธูปสามารถแบ่งออกได้หลายประเภทตามแหล่งที่มาและคุณสมบัติ
- สีสังเคราะห์ (Synthetic Dyes) เป็นสีที่ผลิตจากกระบวนการทางเคมี ให้สีสดและคงทนสูง ละลายน้ำได้ดี เหมาะกับการผลิตในเชิงอุตสาหกรรม ข้อดี คือ ให้สีสดใสและหลากหลาย ควบคุมเฉดสีได้แม่นยำ และต้นทุนต่อหน่วยต่ำ ตัวอย่างกลุ่มสี ได้แก่ สีในกลุ่ม Direct Dye sและสีในกลุ่ม Basic Dyes
- สีจากธรรมชาติ (Natural Dyes) สกัดจากพืช แร่ธาตุ หรือวัตถุดิบธรรมชาติ เช่น คราม ขมิ้น หรือเปลือกไม้ แม้สีอาจไม่สดเท่าสีสังเคราะห์ แต่เป็นที่นิยมในกลุ่มผลิตภัณฑ์รักษ์สิ่งแวดล้อม ข้อดี คือ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและเหมาะกับธูปแนวสมุนไพรหรือออร์แกนิก ข้อจำกัด ความคงทนของสีอาจต่ำกว่า และควบคุมเฉดสีได้ยากกว่า
- สีชนิดผงสี (Pigments) เป็นสีที่ไม่ละลายน้ำ แต่กระจายตัวอยู่ในเนื้อวัสดุ มักใช้ผสมในผงธูปก่อนขึ้นรูป ข้อดี คือ ทนความร้อนสูง และสีไม่ซีดง่าย
วิธีการใช้งานสีย้อมธูป การใช้งานสีย้อมธูปสามารถทำได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับกระบวนการผลิตของโรงงาน ได้แก่
- การย้อมก้านธูป (Stick Dipping) เป็นวิธีที่พบมากที่สุด โดยนำก้านไม้ไผ่ไปจุ่มในสารละลายสี แล้วผึ่งให้แห้ง
- การผสมสีในผงธูป ใช้ในกรณีที่ต้องการให้เนื้อธูปมีสี โดยผสมสีผงหรือสีละลายน้ำเข้ากับผงธูปก่อนนำไปขึ้นรูป
- การพ่นสี ใช้ในผลิตภัณฑ์พรีเมียมหรือธูปตกแต่ง เพื่อให้ได้เอฟเฟกต์สีพิเศษ เช่น ไล่เฉดสี หรือเคลือบผิว
ความปลอดภัยและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับสีย้อมธูป แม้สีย้อมธูปจะใช้เพื่อเพิ่มความสวยงามและมูลค่าทางการตลาด แต่สิ่งสำคัญที่ผู้ผลิตต้องคำนึงถึงอย่างยิ่งคือ ความปลอดภัยของผู้บริโภคและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เนื่องจากธูปเป็นผลิตภัณฑ์ที่ต้องผ่านกระบวนการเผาไหม้ ซึ่งอาจทำให้สารบางชนิดระเหยออกมาในอากาศ
คุณสมบัติด้านความปลอดภัยที่ควรมี สีย้อมที่ใช้กับธูปควรมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้
- ไม่ก่อให้เกิดสารพิษเมื่อเผาไหม้
ต้องหลีกเลี่ยงสีที่มีส่วนประกอบของโลหะหนัก เช่น ตะกั่ว ปรอท แคดเมียม หรือโครเมียมบางรูปแบบ - ไม่มีกลิ่นฉุนหรือสารระเหยอันตราย
สีไม่ควรรบกวนกลิ่นหอมของธูป และไม่ปล่อยสารอินทรีย์ระเหยง่าย (VOCs) ในระดับสูง - ไม่ก่อให้เกิดการระคายเคืองผิวหนังของผู้ผลิต
โดยเฉพาะในขั้นตอนการย้อมหรือผสมสี ควรเลือกสีที่ปลอดภัยต่อผู้ปฏิบัติงาน
แนวทางการเลือกใช้สีอย่างปลอดภัย ผู้ผลิตควรพิจารณาแนวทางดังนี้
- เลือกใช้สีจากผู้ผลิตที่มีเอกสารรับรอง เช่น
- เอกสารข้อมูลความปลอดภัยสารเคมี (SDS – Safety Data Sheet)
- เอกสารรับรองการปราศจากโลหะหนัก
- หลีกเลี่ยงสีที่จัดอยู่ในกลุ่มสารต้องห้ามหรือสารควบคุมในหลายประเทศ เช่น
- สีที่มีส่วนประกอบของ Azo dyes บางชนิด ที่อาจแตกตัวเป็นสารก่อมะเร็ง
- สีอุตสาหกรรมที่ไม่ได้ออกแบบมาสำหรับผลิตภัณฑ์ที่มีการเผาไหม้
ข้อกำหนดและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง (โดยทั่วไป) แม้สีย้อมธูปจะไม่ถูกจัดเป็นสีผสมอาหารหรือเครื่องสำอางโดยตรง แต่ก็มีแนวทางอ้างอิงด้านความปลอดภัยจากหลายมาตรฐานสากล เช่น
- แนวทางควบคุมสารเคมีอันตรายและโลหะหนักในผลิตภัณฑ์อุปโภค
- ข้อกำหนดด้านสารก่อมะเร็ง สารก่อการกลายพันธุ์ และสารพิษต่อระบบสืบพันธุ์ (CMR substances)
- มาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยในการทำงานของโรงงานผู้ผลิต
ผู้ประกอบการที่ผลิตเพื่อการส่งออกควรตรวจสอบข้อกำหนดของประเทศปลายทางเพิ่มเติม เนื่องจากบางประเทศมีข้อจำกัดเรื่องสารเคมีที่เข้มงวดกว่าปกติ
ความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม นอกจากความปลอดภัยของผู้ใช้แล้ว การเลือกสีย้อมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมยังช่วยเสริมภาพลักษณ์ของแบรนด์ในระยะยาว เช่น
- เลือกสีที่ย่อยสลายได้ง่าย
- ลดการใช้สีที่มีโลหะหนัก
- ควบคุมการปล่อยน้ำเสียจากกระบวนการย้อมสี
ซึ่งผลิตภัณฑ์สีย้อมธูปของบริษัท พิสิษฐ์ อินเตอร์กรุ๊ป จำกัด ก็เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความปลอดภัยต่อผู้ใช้งาน และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ทั้งนี้ยังมีหลากหลายเฉดสีให้ลูกค้าเลือกได้ตามความต้องการ เช่น
- เฉดสีเหลือง ได้แก่ Yellow INC-G และ Yellow INC-R
- เฉดสีน้ำเงิน Blue INC-G
- เฉดสีแดง Red INC-Tและ Dark Red INC
- เฉดสีเขียว Green INC-Y และ Green INC-B
สามารถดูเฉดสีเพิ่มเติมได้ที่ https://www.phisit.com/product_cat/dyestuffs/incense-dyes/